Begeleiders in Beeld

Begeleiders in Beeld is een training die zich richt op de emotionele intelligentie van begeleiders die werken met mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. De training duurt vier maanden, waarin begeleiders inzicht krijgen in hun eigen emotionele intelligentie. Vervolgens wordt hun emotionele intelligentie gekoppeld aan hun handelen in interactie met de cliënt. Begeleiders leren dit door videofeedback. Tijdens de training staan zelfreflectie en bewustwording centraal.

Begeleiders in Beeld is intensief onderzocht gedurende een vijfjarig promotieonderzoek. Door vragenlijsten, beoordelingen door experts en observaties is de effectiviteit van de training op de emotionele intelligentie van de begeleider en diens handelen geëvalueerd. De effecten van de training op mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen zijn nog niet onderzocht, net als de langetermijneffecten bij begeleiders. 

• begeleidersinbeeld.nl, website van de Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB), Tranzo, Tilburg University
• trainershandleiding, waarin per bijeenkomst voorbereiding en aanpak staan beschreven
• reader voor deelnemers

Begeleiders in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking maken vaak mee dat cliënten gedragsproblemen hebben. Zij kunnen hierdoor negatieve emoties en stress ervaren. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor het handelen van begeleiders en dus voor interacties tussen de begeleider en de client. Persoonskenmerken als emotionele intelligentie zijn van invloed op het handelen van begeleiders en de manier waarop begeleiders met emoties omgaan.

De training Begeleiders in Beeld is gebaseerd op de resultaten van twee eerder uitgevoerde promotieonderzoeken. Daaruit kwamen drie inzichten naar voren: 

• Videofeedback is een effectieve methodiek om handelen van begeleiders te verbeteren. 
• De effectiviteit van videofeedback verschilt per persoon. Onderzoekers vermoeden dat individuele kenmerken van begeleiders (bijvoorbeeld emotionele intelligentie) van invloed zijn op de mate van effectiviteit van de training. 
• Emotionele intelligentie van begeleiders speelt een belangrijke rol in de manier waarop zij met stress omgaan en de mate waarin zij burn-outklachten ervaren.

Begeleiders in Beeld her-erkenning 2023

De resultaten van beide onderzoeken zijn samengevoegd in de training Begeleiders in Beeld. Emotionele intelligentie van begeleiders wordt gekoppeld aan handelen door het geven van videofeedback. 

Onderzoek laat zien dat Begeleiders in Beeld leidt tot verbeterde competenties die horen bij het construct emotionele intelligentie. Deze verbetering zagen onderzoekers niet  bij controlegroepen die de training niet hebben gevolgd. Daarnaast gaan begeleiders ná de training adequater om met stressvolle situaties dan voor de training. Ook zijn zij na de training in hun handelen beter in staat om passende ondersteuning te bieden. Dit houdt in dat de ondersteuning beter past bij de behoeften aan autonomie, verbondenheid en competentie van de persoon met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Deze effecten zagen onderzoekers ook niet  bij controlegroepen. De beschreven effecten zijn vier maanden na afloop van de training nog steeds te zien. Begeleiders in Beeld zorgt dus niet alleen voor een toename in de bewustwording, maar ook voor een verbetering van het eigen handelen van begeleiders in contact met mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen.  

• Luciënne Heerkens, kennismanager AWVB
• Postbus 90153
• 5000 LE Tilburg
• Academische Werkplaats Leven met een verstandelijke beperking (AWVB), Tranzo, Tilburg University

AWVB Begeleiders in beeld: training over de invloed van je gedrag