Kwaliteit in Communicatie
Laatst bijgewerkt op: 18-06-2026
De methode Kwaliteit in Communicatie (KiC) heeft als doel de kwaliteit van de interactie en communicatie tussen communicatiepartners en cliënten te verbeteren. Hierbij gaat het om cliënten met een aangeboren beperking in horen én zien (doofblindheid), of cliënten met een beperking in horen én zien (doofblindheid) in combinatie met een verstandelijke beperking of ontwikkelingsachterstand.
Over de erkenning
Deze interventie is door de erkenningscommissie beoordeeld als: Eerste aanwijzingen voor effectiviteit
Erkenning is mogelijk op de volgende niveaus:
- Goed beschreven (Pilot ouderenzorg)
- Goed onderbouwd
- Effectief volgens eerste aanwijzingen
- Effectief volgens goede aanwijzingen
- Effectief volgens sterke aanwijzingen
Type interventie
Methode
Datum van erkenning
11-04-2023
Erkend door
Erkenningscommissie Gehandicaptenzorg (Vilans)
Kwaliteit in Communicatie is een interventie die zich richt op het verbeteren van de interactie en communicatie tussen de cliënt en de communicatiepartners. De interventie doet dit door de competenties van de communicatiepartners te versterken. De commissie vindt het mooi om te zien dat de doelgroep van communicatiepartners actief heeft meegedacht en meegewerkt aan de vorm van de interventie zoals die nu is. De keuze voor een onderscheid tussen afstemming en betekenisoverdracht wordt gewaardeerd. Daarnaast prijzen ze de sterke onderbouwing.
Het doel van KiC is het verbeteren van de interactie en communicatie tussen de cliënt en de communicatiepartners. De interventie richt zich op het versterken van de competenties van de communicatiepartners.
De doelgroep van KiC bestaat uit cliënten en hun communicatiepartners. Zij hebben een vraag op het gebied van interactie en communicatie.
De cliënten zijn:
- kinderen en volwassenen met een aangeboren beperking in horen én zien (doofblindheid);
- kinderen en volwassenen met een beperking in horen én zien (doofblindheid) in combinatie met een verstandelijke beperking of ontwikkelingsachterstand.
De communicatiepartners zijn bijvoorbeeld begeleiders, verwanten of leerkrachten.
De term ‘beperking in horen én zien (doofblindheid)’ komt voort uit aanbevelingen over het gebruik van terminologie uit de zintuiglijke sector. Deze aanbevelingen zijn gedaan na het ontwikkelen van een functionele definitie.
De interventie begint met een voorbereiding. Daarna volgen interventiefases gericht op afstemming en betekenisoverdracht. De interventie eindigt met een evaluatiefase.
De beide interventiefases bestaan uit:
- een scholing voor alle communicatiepartners;
- individuele coaching met video-feedback van enkele communicatiepartners.
Een communicatiecoach verzorgt de scholing en individuele coaching. Hij of zij heeft de train-de-trainer cursus Kwaliteit in Communicatie succesvol afgerond.
Het materiaal voor KiC bestaat uit het volgende:
- boek voor KiC-communicatiecoaches;
- videocamera en afspeelapparatuur;
- ruimte voor teambijeenkomsten en individuele coaching.
Interactie en communicatie met de doelgroep is ingewikkeld. Meerdere wetenschappelijke onderzoeken hebben laten zien dat video-feedback een effectieve methode is om interactie te verbeteren. Bij KiC wordt deze methode toegepast om de afstemming en betekenisoverdracht te verbeteren. Om de resultaten zo breed mogelijk te realiseren, is scholing van alle communicatiepartners onderdeel van de interventie.
De theoretische achtergrond van de methode Kwaliteit in Communicatie is gebaseerd op de theorie over aangeboren intersubjectiviteit, beschreven door Trevarthen. Intersubjectiviteit gaat over het bewustzijn van jezelf en de ander. De methode sluit ook aan op de theorie over de zone van de naaste ontwikkeling, van Vygotsky.
Er is een promotieonderzoek gedaan naar KiC, bestaande uit meerdere studies. Onderzoekers keken via herhaalde observaties naar het effect van de interventie bij kinderen en volwassenen met doofblindheid. De interventie bleek effectief voor alle deelnemers. De deelnemers deelden vaker hun emoties en verwezen vaker naar iets of iemand. Het merendeel van de deelnemers deelde ook vaker hun eigen gedachten met de communicatiepartner.
University of Groningen Institute for Deafblindness (Dr. S. Damen)/ Bartiméus, Koninklijke Visio, Koninklijke Kentalis
Prof. dr. S. (Saskia) Damen:
E-mail: s.damen@rug.nl
Telefoon: 050-3636556