Lichttherapie voor volwassenen met een verstandelijke beperking en depressieve klachten
Gepubliceerd op: 28-08-2024
Laatst bijgewerkt op: 19-04-2024
Bij depressieve klachten kunnen volwassenen behandeld worden met lichttherapie. Praten is bij lichttherapie niet nodig, wat voor sommige mensen met een verstandelijke beperking prettig kan zijn.
Over de erkenning
Deze interventie is door de erkenningscommissie beoordeeld als: Goed onderbouwd
Erkenning is mogelijk op de volgende niveaus:
- Goed beschreven (Pilot ouderenzorg)
- Goed onderbouwd
- Effectief volgens eerste aanwijzingen
- Effectief volgens goede aanwijzingen
- Effectief volgens sterke aanwijzingen
Type interventie
Ondersteunings-, begeleidings- of behandelvorm
Datum van erkenning
13-11-2023
Erkend door
Erkenningscommissie Gehandicaptenzorg (Vilans)
Bij depressieve klachten kiezen organisaties nu vaak voor de inzet van intensieve gedragstherapie en medicatie bij mensen met een verstandelijke beperking. De commissie vindt het waardevol dat er naast deze aanpakken nu ook een alternatief als lichttherapie is. Praten is bij lichttherapie niet nodig, wat voor sommige mensen met een verstandelijke beperking prettig kan zijn. Daarnaast vindt de commissie het erg sterk dat individuele aanpassingen mogelijk zijn om de aanpak beter te laten aansluiten op de verschillende situaties van mensen.
Het doel van deze interventie is het verminderen van depressieve klachten bij volwassenen met een verstandelijke beperking tot een zodanig niveau dat er een duidelijke vermindering van deze klachten is.
Lichttherapie en de bijbehorende handreiking zijn gericht op het inzetten van lichttherapie bij volwassenen (18 jaar en ouder) met een verstandelijke beperking (IQ 0 – ≤70) en depressieve klachten zoals vastgesteld met betrouwbare en valide diagnostische middelen.
De handreiking en bijbehorende informatiefolders geven informatie voor behandelaren, cliënten en begeleiders over de toepassing van lichttherapie. De cliënt zit 14 dagen achter elkaar elke ochtend 30 minuten op 20 centimeter afstand van de lichtlamp. De cliënt kan tijdens de lichttherapie een andere, zittende activiteit doen.
- Een goedgekeurde lichttherapielamp die 10.000 lux wit licht afgeeft. Het aantal lux is de sterkte van het licht.
- De handreiking 'Lichttherapie voor volwassenen met een verstandelijke beperking en depressieve klachten' (zie het kopje Downloads).
- Of lees het ervaringsverhaal 'De kracht van lichttherapie' op de website van Amarant.
Depressieve klachten komen veel voor bij volwassenen met een verstandelijke beperking en hebben een negatieve invloed op de zelfredzaamheid, de kwaliteit van leven en het ontstaan en verloop van chronische ziekten. Er zijn op dit moment zeer weinig evidence-based interventies om depressieve klachten bij volwassenen met een verstandelijke beperking te verminderen, zeker bij mensen met een matige of (zeer) ernstige verstandelijke beperking.
Oorzaak depressie
Depressie wordt in verband gebracht met verstoorde circadiane ritmes. Een circadiaan ritme is een biologisch ritme dat ongeveer 24 uur duurt en wordt ook wel het 24-uurs ritme genoemd. Verstoorde circadiane ritmes zorgen voor onder andere veranderingen in het slaapwaakritme en de afgifte van de hormonen melatonine en cortisol. Deze hormonen hangen samen met het ontstaan en in stand houden van depressieve klachten. Een verstoring kan ontstaan door een tekort aan blootstelling aan daglicht. Lichttherapie kan een tekort aan daglicht aanvullen.
Uit onderzoek in de algemene bevolking bleek dat lichttherapie zowel seizoensgebonden als niet-seizoensgebonden depressieve klachten kan verminderen. Uit een pilotstudie bij volwassenen met een verstandelijke beperking bleek dat lichttherapie goed toepasbaar is, ook bij volwassenen met een (zeer) ernstige beperking of gedragsproblemen. In de vervolgstudie waren er drie groepen: een groep die lichttherapie van 10.000 lux kreeg, een groep die lichttherapie van ≤300 lux kreeg en een controlegroep. De groep die 10.000 lux kreeg, had het vaakst een afname van de depressiescore tot onder het klinische afkappunt. Dit kan wijzen op een relevante vermindering van depressieve klachten.
Academische Werkplaats GOUD: samenwerking tussen de leerstoel Geneeskunde voor Verstandelijk Gehandicapten en zorgorganisaties Abrona, Amarant en Ipse de Bruggen.
E-mail: info.gvg@erasmusmc.nl
Telefoon: 010-7032123